کسمعاملات فارکس در افغانستان

قرارداد مضاربه چیست

قراردادها

قرارداد مضاربه چیست

قرارداد مضاربه ، یکی از انواع عقود معین در قانون مدنی است که شرایط و ویژگی های آن توسط قانونگذار معین شده است . در این عقد ، یکی از طرفین به تامین سرمایه و دیگری به تجارت با سرمایه مشغول می شود . مضاربه ویژگی های خاصی چون نقد بودن سرمایه ، جایز بود ، لزوم تعیین سهم طرفین از سود و . دارد .

برای مشاوره قرارداد مضاربه

برای مشاوره قرارداد مضاربه

عناوین اصلی این مقاله

حتما در بین تسهیلات و عقود بانکی نام مضاربه را شنیده اید ، مضاربه یکی از قرارداد هایی است که هم در اسلام پذیرفته شده و سود آن جایز شمرده شده و هم قانون مدنی نام فصلی را به خود اختصاص داده است . مضاربه یکی انواع عقود معین است و شرایط و ویژگی های آن در قانون ذکر شده و عدم رعایت شرایط قرارداد مضاربه چیست مقرر در قانون عنوان مضاربه را از آن می گیرد .

عقد مضاربه دو طرف داشته که مالک و مضارب نام دارند ، ما در این مقاله عقد مضاربه را بررسی کرده و شرایط و ویژگی های آن را بیان می کنیم . همچنین در بخش سوم عوامل قرارداد مضاربه چیست زوال عقد مضاربه را بر می شمریم .

مضاربه چیست ؟

قانون مدنی مواد 546 تا 560 خود را در فصلی تحت عنوان مضاربه ، به بیان تعریف این عقد ، ویژگی ها و مسائل مربوط به آن اختصاص داده است .

بر اساس ماده 546 قانون مدنی : " مضاربه عقدی است که به موجب آن احد متعاملین سرمایه می دهد با قید اینکه طرف دیگر با آن تجارت کرده و در سود آن شریک ‌باشند صاحب سرمایه مالک و عامل مضارب نامیده می شود . "
این ماده در تعریف مضاربه بیان می کند که عقد مضاربه عقدی است که در آن یکی از طرفین سرمایه ای را در اختیار دیگری می گذارد و قید میکند که طرف دیگر با آن تجارت کند و سود را با یکدیگر شریک شوند . در حقیقت عامل ، که مضارب نامیده می شود ، سهم سرمایه خود را با کار خود می پردازد .
اگر تجارت خاصی بین طرفین عقد مضاربه شرط نشده باشد ، عامل می تواند هر نوع تجارتی که خواست انجام دهد . این موضوع به این شکل در ماده 553 قانون مدنی بیان شده است : " در صورتی که مضاربه مطلق باشد یعنی تجارت خاصی شرط نشده باشد عامل میتواند هر قسم تجارتی را که صلاح بداند بنماید ولی ‌در طرز تجارت باید متعارف را رعایت کند . "

ویژگی ها و شرایط مضاربه

مضاربه همانند دیگر عقود معین ویژگی هایی دارد که قانون گذار آن ها را بیان کرده است . مهم ترین این ویژگی ها عبارت اند از :

نقد بودن : نکته مهم در عقد مضاربه این است که سرمایه باید وجه نقد باشد . این موضوع در ماده 547 قانون مدنی صراحتا بیان شده است . مثلا اگر کسی وسیله کار در اختیار کسی بگذارد تا با آن کار کند و سود را شریک شوند ، عقد مضاربه محقق نشده است . بر اساس رای وحدت رویه دیوان عالی کشور ، پول های خارجی نیز وجه نقد محسوب می شوند .

ممکن است در حالتی مالک سرمایه طلبی از طرف دیگر داشته باشد و بگوید به جای این که بدهی خود را پرداخت کنی ، با آن پول تجارت کن و سود را شریک شو . لازم به ذکر است که این کار ، یعنی قرار دادن دین بر ذمه به جای سرمایه ، ممکن نیست .

جایز بودن : مضاربه عقدی جایز است . ماده 550 قانون مدنی آن را بیان کرده است . البته برخی معتقدند می توان به وسیله شرط ضمن عقدی ، حق بر هم زدن عقد را از دو طرف گرفت .

لزوم تعیین سهم مالک و مضارب : سهم مالک و مضارب از سود تجارت مشخص باشد . این مشخص بودن به این معنا است قرارداد مضاربه چیست قرارداد مضاربه چیست که باید به صورت درصد و یا کسری از کل سود بیان شود . مثلا گفته شود که 60 درصد سود به مالک تعلق دارد و یا ربع سود سهم مضارب است .

این موضوع در ماده 548 اینطور بیان شده است : " حصه هریک از مالک و مضارب در منافع باید جزء مشاع از کل ، از قبیل ربع یا ثلث و غیره باشد . "
بر اساس این ماده اگر در قرارداد مضاربه بیان شود که تمام سود برای مالک است ، آن عقد مضاربه نیست . این موضوع در جایی که سود یکی از آنها ثابت باشد هم صادق است ، مثلا بگویند 50 میلیون تومان سود برای مضارب و ما بقی برای مالک باشد البته اگر عرف سکوت را جور دیگری تعبیر کرد ایرادی ندارد مثلا در جایی که سهم طرفین تعیین نشود در عرف آن را به طور مساوی تقسیم کنند .
ماده 557 راه حل این اتفاق را شرح داده است : " اگر کسی مالی برای تجارت بدهد و قرار گذارد که تمام منافع مال مالک باشد در این صورت معامله مضاربه محسوب نمی شود و عامل ‌مستحق اجرت‌ المثل خواهد بود مگر اینکه معلوم شود که عامل عمل را تبرعا انجام داده است . "
قانون مدنی راه حل این موضوع را در مضاربه نبودن عقد و پرداخت اجرت المثل به عامل دانسته است . اما اگر مشخص شد عامل به صورت مجانی کار خود را انجام داده اجرت المثل تعلق نمی گیرد .

بیشتر بخوانید: اجرت المثل چیست

زوال مضاربه

بر اساس ماده 551 قانون مدنی : عقد مضاربه به یکی از علل ذیل منفسخ میشود :

در صورت موت یا جنون یا سفه احد طرفین . البته اگر وصیت به مضاربه شده باشد مرگ موجب انفساخ نمی شود .

در صورت مفلس شدن مالک . در حقیقت مفلس شدن همان ورشکستگی در حقوق امروز است . در این حالت ، عامل یا همان مضارب ، جزو طلبکاران نمی آید و نسبت به سود مال مضاربه ، شریک محسوب می شود . یعنی در صورت ورشکستگی مالک ، مضارب مراحل طلبکاران برای رسیدن به سود خود را طی نمی کند و چون حق عینی دارد ، سود خود را خارج از صف دریافت می کند .

در صورت تلف شدن تمام سرمایه و ربح . ( ربح همان سود است . )

در صورت عدم امکان تجارتی که منظور طرفین بوده مثلا تجارت مورد نظر آنها زنبور داری بوده ، ممکن است شرایطی پیش بیاید که زنبورداری ممکن نباشد که در این صورت مضاربه منفسخ می شود .

برای مطالعه بیشتر درباره قرارداد مضاربه در کانال تلگرام حقوق قراردادها عضو شوید . کارشناسان مرکز مشاوره حقوقی دینا نیز آماده اند تا با ارائه خدماتی در زمینه مشاوره حقوقی تلفنی دینا به سوالات شما عزیزان پیرامون قرارداد مضاربه پاسخ دهند .

سوالات متداول

1- ✔️ مضاربه چیست ؟

✔️ مضاربه عقدی است که یک طرف آن سرمایه تامین کرده و طرف دیگر با آن تجارت می کند . این عقد شرایطی دارد که در مقاله به آن پرداخته شده است .

2- ✔️ سرمایه در عقد مضاربه به چه معنا است ؟

✔️ سرمایه در عقد مضاربه تنها وجه نقد است که توضیحات آن در مقاله بیان شده است .

3- ✔️ سهم طرفین در عقد مضاربه چگونه تعیین می شود ؟

✔️ سهم طرفین باید به صورت درصد و یا کسری از سود احتمالی در نظر گرفته شود . البته استثنائی هم دارد که در مقاله گفته شده است .

قرارداد مضاربه چیست و برای انجام آن باید به چه نکاتی توجه کنیم؟

قرارداد مضاربه چیست و برای انجام آن باید به چه نکاتی توجه کنیم؟

قراردادها

قرارداد مضاربه شرعی جزو معاملاتی است که در اسلام مطرح شده است و سودی که از آن به دست می‌آید کاملا حلال است. احتمالا این نام را در معاملات بانکی شنیده‌اید یا حتی تجربه‌ای در مورد آن داشته‌اید.

قرارداد مضاربه چیست ؟

در این نوع معامله دو نفر در یک کار شریک می‌شوند؛ یکی مالک و دیگری ضارب؛ پول لازم برای کار توسط یکی تامین می‌شود و کار هم توسط دیگری انجام می‌شود.

افراد باید یک تعهد و قراردادی برای تقسیم سود بین خودشان ببندند و به نسبت پول و کار، سود را تقسیم کنند، در این امر می‌توان از یک وکیل قرارداد کمک گرفت. ماده 546 قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران می‌گوید: “مضاربه عقدی است که در آن یکی از متعاملین سرمایه را تامین می‌کند با شرط اینکه طرف دیگر با آن تجارت کند. دو طرف در سود آن شریک هستند. همچنین صاحب سرمایه مالک و فرد کارکننده ضارب نامیده می‌شود “. یکی دیگر از مواردی که در قانون مطرح شده‌ است، این است که می‌توان در معامله نوع تجارت را مشخص نکرد. در چنین صورتی فرد عامل می‌تواند هر نوع تجارتی را با توجه به عرف و دین انجام دهد. به طور مثال می‌توان قرارداد مضاربه بورس یا قرارداد مضاربه بانکی انجام داد و سود را بین طرفیت تقسیم کرد.

قرارداد مضاربه چیست؟

نکات قرارداد مضاربه از لحاظ شرعی

یکی از نکاتی که باید به آن توجه داشته باشید، این است که امکان حرام شدن این معامله شرعی وجود دارد.

یعنی اگر کمی بی‌دقتی شود معامله مضاربه سر از ربا در خواهد آورد. این معامله برای افرادی مفید است که دارای سرمایه کافی هستند. اما به دلایلی نمی‌خواهند کار کنند. در این صورت باید با یک نفر معامله کنند و به اصطلاح معروف بازاریان به شکل “کار از یکی و سرمایه از یکی” عمل کنند. اما باید مواظب بود که این قرارداد به ربا آلوده نشود.

شرایط مهم برای قانونی بودن قرارداد مضاربه

سهم هر یک از افراد چگونه است؟

باید توجه داشته باشید که سهم هر یک از طرفین قرارداد باید جزء مشاع از کل باشد.

یعنی یا نصف یا ثلث یا ربع باشد. البته این مقدار می‌تواند درصدی هم تعیین شود. طبق قانون سهم یکی از طرفین نمی‌تواند 100% باشد. حتی نمی‌توان مبلغ مشخصی برای یکی از افراد تعیین کرد و گفت مابقی سود برای فرد دیگر است. یک نمونه قرارداد مضاربه را در تصویر زیر می‌بینید.

قرارداد مضاربه

سرمایه الزاما باید به صورت نقدی باشد

طرفین معامله باید در نظر داشته باشند که سرمایه کار باید به صورت نقدی باشد.

این مورد در ماده 547 قانون مدنی هم گفته شده است. به طور مثال نمی‌توان یک وسیله یا دستگاه را در اختیار یک فرد قرار داد و بعد از او سود حاصل از کار را طلب کرد. در این مورد باید یادآوری کنیم که وجه نقد می‌تواند پول رایج هر کشوری باشد.

عدم استفاده از طلب و بدهی

هیچ وقت نمی‌توان طلب و بدهی را به عنوان سرمایه‌ قرار داد. همچنین نمی‌توان چک مدت‌دار یا چیزی شبیه به آن دریافت کرد و مبلغ سرمایه را برعهده گرفت.

سود حاصل از مضاربه به چه صورت است؟

سودی که از این قرارداد به دست می‌آید، شامل منافعی است که از خرید و فروش جنس به دست می‌آید. پس سودی که از این کار به دست می‌آید، باید ناشی از یک تجارت خاص باشد و حتما منفعتی در آن وجود داشته باشد.

در ابتدای معامله باید سهم هر طرف مشخص باشد و همانطور که در بخش‌های قبلی گفته شد، این سهم به صورت یک دوم، یک سوم و یک چهارم باشد. البته ممکن است این مقدار به صورت درصدی هم باشد. مثلا یکی از طرفیت 35% و دیگری 65% از سود را ببرد.

سود حاصل از مضاربه به چه صورت است؟

ابطال قرارداد مضاربه به چه صورت است؟

ماده 551 قانون مدنی می‌گوید که معامله مضاربه با یکی از شرایط زیر فسخ می‌گردد:

  • اگر یکی از افراد در طرفین معامله فوت کند یا دچار جنون شود، معامله فسخ می‌شود. البته اگر در وصیت طرف به معامله مضاربه اشاره شود، مرگ فرد باعث فسخ نخواهد شد.
  • در صورتی که فرد مالک ورشکسته یا مفلس شود، عامل می‌تواند سود خود را خارج از نوبت و خارج از قرارداد مضاربه چیست صف طلبکاران دریافت کند. در واقع عامل جزو طلبکاران محسوب نمی‌شود و در سود مضاربه، شریک است.
  • اگر کل سرمایه یا سود حاصل از آن تلف شود و از بین برود، قرارداد باطل می‌شود.
  • در صورتی که امکان انجام تجارت مدنظر طرفین وجود نداشته باشد، حکم مضاربه چیست ؟ مثلا ممکن است طرفین در نظر داشته باشند گاوداری بزنند بنا به دلایلی امکان آن وجود نداشته باشد. در این حالت معامله فسخ می‌شود.

ضرر در مضاربه بر عهده کیست ؟

طبق قانون، ضرر در قرارداد مضاربه بر عهده مالک می‌باشد.

حتی اگر طرفین شرط کنند که یا عامل یا هر دو نفر خسارت را برعهده بگیرند، شرط باطل است. البته در صورتی که در معامله بیان شود که خسارت وارد شده بر مالک توسط عامل جبران می‌شود و عامل از مال خودش خسارت مالک را پرداخت می‌کند، شرط درست می‌باشد.

جمع‌بندی

همانطور که دیدید، قرارداد مضاربه ای شامل مشارکت دو نفر ضارب و مضارب (عامل) است که طی آن معامله‌ای شامل پرداخت وجه نقد و کار قانونی عقد می‌شود.

در این نوع معامله قوانینی وجود دارد که پایبندی به آن مهم است. اگر قصد انجام چنین کاری را دارید، در ابتدا کاملا با آن آشنا شوید و بعدا با فردی مطمئن و قابل اعتماد وارد معامله شوید. امیدواریم از این مقاله استفاده کرده باشید. در صورتی که نظر، سوال یا پیشنهادی دارید، آن را با ما در سایت سزا آنلاین در میان بگذارید.

مضاربه چیست

مضاربه چیست

یکی از اقداماتی که در جهت جریان بخشیدن به ثروت و جلوگیری از رکود و در پی آن رونق بخشیدن به اقتصاد می توان انجام داد، مضاربه است. تجارتی مشروع و حلال که در فقه اسلامی مورد تایید است. در این مقاله قصد داریم با مفهوم مضاربه و قوانین و شرایط مربوط به آن آشنا شویم.

تعریف مضاربه در قانون

به موجب ماده 546 قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران داریم: مضاربه عقدی است که در آن یکی از متعاملین سرمایه را تامین می‌کند با شرط اینکه طرف دیگر با آن تجارت کند. هم چنین دو طرف در سود آن شریک هستند. صاحب سرمایه، مالک و فرد عامل، مضارب نامیده می‌شود.

به بیان ساده تر: قراردادی که بین دو شخص بسته می شود و به موجب آن این دو شخص در یک کار شریک می شوند، به طوری که هزینه مورد نیاز برای کار توسط مالک تامین شده و مضارب، انجام کار را بر عهده می گیرد. مضارب با سرمایه دریافتی از مالک به تجارت می پردازد و سود حاصل از تجارت بین آنها طبق قرارداد تقسیم می شود.

محاسبه میزان سهم هر شخص از سود حاصله

  • میزان سهم ( حصه ) هر طرف نیز باید ضمن عقد مضاربه مشخص گردد. این سهم باید به صورت نسبت مشخصی از کل سود تعیین شود. به عبارتی باید به صورت نسبت کسری باشد یا نسبت درصدی. برای مثال : دو سوم ، ۴۰ درصد. بنابراین اگر میزان سهم هر یک از طرفین به صورت مبلغ مشخصی تعیین شود، چنین قراردادی باطل است.
    • بدین صورت که مضارب حتی اگر هیچ سودی کسب نکند، مجبور به پرداخت مبلغ تعیین شده به مالک باشد.

    ضرر و خسارت در مضاربه بر عهده چه کسی است

    • طبق قانون، ضرر و زیان حاصل از تجارت برعهده مالک است. ولی اگر در عقد شرط شود که مضارب خسارتی را که در معامله بر مالک وارد می شود را جبران کرده و از دارایی خود به مالک ببخشد، شرط صحیح است.
    • شرط صحت مضاربه، قبول خطر از جانب مالک و عدم ضمانت مضارب نسبت به سرمایه‌ است.
    • اگر ضرری حاصل شود یا مال تلف شود از جیب مالک رفته است. مگر این که شرط شود که در صورت ضرر، مضارب باید از پول شخصی خود به مالک همان مقدار را بدهد.

    همچنین شرایطی که باید در مضاربه رعایت شوند:

    • منعقد کردن قراردادی رسمی و قانونی بین طرفین الزامی است.
    • طرفین باید در صحت کامل عقل بوده و در امور خود صاحب اختیار باشند.
    • سرمایه کار باید به صورت نقدی باشد.
    • طلب و بدهی را نمی توان به عنوان سرمایه‌ قرار داد.
    • قرارداد مضاربه می تواند کوتاه مدت یا بلند مدت باشد.
    • مشخص کردن نوع معامله، در قرارداد الزامی نیست.
    • مضارب نمی تواند سرمایه مالک را به شخص دیگری انتقال دهد تا شخص ثالث با سرمایه تجارت نماید.
    • از آنجا که سرمایه متعلق به مالک در اختیار مضارب قرار دارد، لذا مضارب نسبت به سرمایه امین شناخته می شود و مقررات مربوط به امانت نسبت به او جاری است.
    • سرمایه در راه مشروع به کار رود.
    • مضارب توانایی انجام کار را داشته باشد.

    شرایط ابطال قرارداد مضاربه

    طبق ماده 551 قانون مدنی معامله مضاربه با یکی از شرایط زیر فسخ می‌گردد:

    • طرفین تمایل به اقاله داشته باشند و به صورت توافقی اقدام به لغو مضاربه نمایند. کسب اطلاعات بیشتر در خصوص اقاله: اقاله چیست
    • یکی از طرفین بدون رضایت طرف دیگر معامله را فسخ کند.
    • فوت یکی از طرفین قرارداد، مبتلا شدن به جنون و در واقع از دست دادن توانایی ذهنی برای مدیریت مالی از جمله مواردی هستند که موجب فسخ قرارداد مضاربه می شود.
      • البته اگر فرد متوفی در وصیت خود به معامله مضاربه اشاره کند، مرگ وی باعث فسخ قرارداد نخواهد شد.

      نکات مهم و قابل توجه

      در صورتی که مضارب مرتکب موارد ذیل گردد، مسئول جبران هرگونه ضر و زیانی است که به سرمایه و سود مالک وارد شود:

      • برخلاف عرف موضوع تجارت رفتار کند.
      • برخلاف عرف مکان تجارت یا عرف زمان تجارت رفتار کند.
      • حد متعارف و معمول را رعایت نکند و معاملات وابسته به شانس انجام دهد.
      • اتلاف : شخصاً به صورت عمدی یا غیرعمدی ، سرمایه را از بین ببرد.
      • تسبیب : موجبات از بین رفتن یا نقص سرمایه را فراهم کند.
      • افراط یا تفریط : در محافظت از سرمایه زیاده روی یا کم کاری کند.
      • خودداری از استرداد سرمایه : اگر مالک سرمایه خود را مطالبه نماید و با وجود امکان انجام این کار، از استرداد آن خودداری کند.

      سودی که از مضاربه به دست می‌آید کاملا حلال است. اما امکان حرام شدن این معامله شرعی وجود دارد. پس اگر کمی بی‌ دقتی شود، معامله سر از ربا در می آورد. اگر در قرارداد مضاربه مدت تعیین شده باشد، هرکدام از طرفین قبل از انقضای مدت نیز می توانند قرارداد را فسخ کنند. اما اگر مدت مضاربه پایان یابد، مضارب دیگر نمی تواند با سرمایه مالک به فعالیت تجاری ادامه دهد و مکلف به تصفیه حساب با مالک است، مگر آنکه طرفین مضاربه را تمدید یا توافق دیگری نمایند.

      توافقات ذیل در قرارداد مضاربه باطل است:

      • تمام سود متعلق به مالک قرارداد مضاربه چیست یا مضارب باشد.
      • اصل سود یا میزان سود مالک تضمین شده باشد.
      • مضارب، ضامن سرمایه باشد و در صورتی که سرمایه اولیه کاهش یافت، مضارب جبران نماید.
      • ضرر و زیان حاصل از تجارت به مالک تعلق نگیرد.

      البته باید دانست که اگر شرط شود که مضارب، ضامن سرمایه خواهد بود و یا خسارات حاصله از تجارت، متوجه مالک نخواهد شد، عقد باطل است مگر اینکه به طور لزوم شرط شده باشد که مضارب از مال خود به مقدار خسارت یا تلف، مجانا به مالک تملیک کند.

      نمونه قرارداد مضاربه اشخاص و شرایط قرارداد مضاربه چیست؟

      قرارداد مضاربه

      نمونه قرارداد مضاربه اشخاص یکی از انواع نمونه قرارداد است که فقه و قانون آن را تایید می‌کند. نمونه قرارداد عقد مضاربه از جمله قراردادهایی است که طرفداران زیادی دارد و البته به همین نسبت نیز دارای حساسیت‌هایی برای اجرا شدن صحیح آن است. هرچند این قرارداد کاربردی و اساسی است، اما در میان عموم مردم شناخته شده نیست. به همین دلیل است که شاهد سوال‌هایی از قبیل « نمونه قرارداد مضاربه چیست » یا « قرارداد مضاربه یعنی چه » هستیم.

      برای تعریف قرارداد، می‌توانیم اینطور بگوییم که قراردادی کاربردی برای اشخاصی است که دارای سرمایه هستند ولی خودشان توانایی یا تمایل ندارند که با سرمایه موجود کار کنند و آن را افزایش دهند. این اشخاص برای راکد نماندن سرمایه خود و افزایش آن، با قراردادی عهدی، سرمایه خود را به شخصی می‌سپارند که مهارت و تجربه کافی دارد ولی سرمایه‌ای در اختیار ندارد. شخصی که سرمایه را در اختیار می‌گیرد، موظف می‌شود که با آن کار کند و سهم مشخصی را به صاحب سرمایه بپردازد. اجرای این معامله در عقد مضاربه امکان پذیر می‌شود.

      عقد مضاربه از جمله عقودی است که توسط فقه و قانون پذیرفته شده و ایرادی برای تنظیم آن وجود ندارد. البته این عقد حساسیت‌های زیادی دارد و لازم است که در تنظیم آن دقت شود. زیرا دارای مرز باریکی با ربا است و اگر شرایط آن به درستی رعایت نشود ربا محسوب شده و غیر قانونی خواهد بود. لازم به ذکر است که ربا از نظر قانون جرم محسوب می‌شود و مجازاتی برای آن در نظر گرفته شده است و برای رسیدگی به این جرم، باید لایحه ربا تنظیم شود.

      تعریف قرارداد مضاربه

      نمونه قرارداد مضاربه اشخاص ، سندی مکتوب است که میان شخص صاحب سرمایه – که در اصطلاح مالک نامیده می‌شود – و شخصی که می‌پذیرد با سرمایه کار کند – و در اصطلاح مضارب نامیده می‌شود – منعقد می‌شود. این توافق نامه، یک سند معتبر و قانونی است که در آن درباره میزان سرمایه، سهم تعیین شده، مدت مضاربه، قرارداد مضاربه چیست شروط طرفین و غیره توضیح داده می‌شود.

      نمونه قرارداد مضاربه بین دو نفر مطابق با کدام قانون ایران تنظیم می‌شود؟

      اگر بخواهیم به صورت مفصل به سوال «نمونه قرارداد مضاربه چیست» از نگاه قانون پاسخ بدهیم، لازم است که به مواد 546 تا 560 قانون مدنی اشاره کنیم. قانون مدنی در یک فصل به طور کامل توضیح داده است که قرارداد مضاربه یعنی چه و چگونه تنظیم می‌شود و چه شروطی دارد. ماده 546 قانون مدنی در فصل مربوط به مضاربه پاسخ کاملی برای سوال «قرارداد مضاربه چیست» داده است. این ماده می‌گوید:

      «مضاربه عقدی است که به موجب آن احد متعاملین سرمایه می‌دهد با قید اینکه طرف دیگر با آن تجارت کرده و در سود آن شریک ‌باشند. صاحب سرمایه مالک و عامل، مضارب نامیده می‌شود.»

      سایر ماده‌های این بخش از قانون مدنی، از جمله قوانین قرارداد مضاربه و شروطی هستند که برای تنظیم و اجرای این نوع قرارداد باید براساس آن‌ها عمل کرد. در ادامه به ویژگی‌های قانونی عقد مضاربه از نگاه قانون مدنی می‌پردازیم.

      این قرارداد از نگاه قانون بانک بدون ربا

      علاوه بر تعریفی که قانون مدنی از مضاربه ارائه می‌دهد، تعریف دیگری از این عقد در قانون بانک بدون ربا وجود دارد. ماده 36 قانون عملیات بانک بدون ربا که در سال 1362 به تصویب رسیده است درباره نمونه قرارداد مضاربه ای می‌گوید:

      «مضاربه قراردادی است که به‌موجب آن یکی از طرفین (مالک) عهده‌دار تأمین سرمایه (نقدی) می‌شود با قید اینکه طرف دیگر (عامل) با آن تجارت کرده و در سود حاصله شریک باشند.»

      به موجب این ماده از قانون عملیات بانک بدون ربا، فرم قرارداد عقد مضاربه میان شخص دارای سرمایه و بانک تنظیم می‌شود. به منظور تعیین طرفین قرارداد مضاربه در این توافق، باید بگوییم که بانک به عنوان مالک فقط نقش تامین سرمایه را به عهده دارد. در طرف مقابل شخص متقاضی است که در نقش شریک بانک در این قرارداد، «عامل» محسوب می‌شود.

      عامل یا متقاضی تسهیلات مضاربه ، با سرمایه‌ای که بانک در اختیار او می‌گذارد اقدام به تجارت می‌کند و در نهایت، سود حاصل از فعالیت عامل براساس سهم از پیش تعیین شده میان طرفین تقسیم می‌شود. لازم به ذکر است که سرمایه‌ای که بانک در اختیار عامل قرار می‌دهد، به صورت سرمایه نقدی خواهد بود. فرم قرارداد عقد مضاربه با هدف توسعه اقتصادی، رونق تجارت، گسترش معاملات تجاری و در مواردی به منظور اشتغال زایی با شخص متقاضی تنظیم می‌شود. البته انجام این معامله باید براساس قوانین قرارداد مضاربه در تسهیلات بانک و با توجه به سیاست‌های تجارت در دولت انجام شود.

      معین بودن (دارای قواعد قانونی خاص بودن)

      نمونه ی قرارداد مضاربه از جمله عقود معین در قانون مدنی است. زیرا به طور صریح و روشن درباره آن صحبت شده است و متن قانون درباره نحوه تنظیم و اجرای این عقد صحبت کرده است. همانطور که پیش‌تر اشاره کردیم، قانون مدنی حاوی یک فصل مجزا در تعریف عقد مضاربه است.

      جایز بودن (قابل فسخ بودن) نمونه قرارداد مضاربه بین دو نفر

      این قرارداد مهم از جمله عقود جایز است. در این باره ماده 550 قانون مدنی نیز توضیح داده است. طرفین قرارداد مضاربه این اجازه را دارند که اگر تمایل به ادامه همکاری و انجام توافق نداشتند، آن را فسخ و متوقف کنند. البته لازم هست که تا روز مشخص شده، حساب طرفین کامل مشخص شود. اگر از بابت جایز بودن و امکان فسخ این قرارداد نگرانی دارید، می‌توانید با شرط ضمن عقد که در بخش شرایط قرارداد مضاربه آورده می‌شود، این حق را از مضارب سلب کنید. علاوه بر این می‌توانید با نوشتن شروطی در بخش فسخ قرارداد، شرایط فسخ را در صورت بروز شرایط خاص قرار دهید.

      سرمایه در فرم قرارداد مضاربه بین دو نفر

      از نکات این قرارداد که مهم و اساسی است، این است که سرمایه این قرارداد باید وجه نقد باشد. نقد بودن سرمایه از اصلی‌ترین شرایط قرارداد است. قانون مدنی نیز در ماده 547 به صورت واضح و روشن درباره این مساله صحبت کرده است. براساس قانون مدنی اگر سرمایه غیر نقدی باشد، حکم عقد مضاربه جاری نمی‌شود. سرمایه باید نقد باشد. این سرمایه می‌تواند پول رایج کشور یا حتی پول خارجی باشد. رای وحدت رویه دیوان عالی کشور، ارزهای خارجی را هم جزء سرمایه نقدی محسوب کرده است.

      نکته مهم دیگر در زمینه سرمایه مورد نیازی که می‌توانیم در فایل قرارداد مضاربه استفاده کنیم، این است که سرمایه نباید طلب یا بدهی باشد. طلب، بدهی یا چک مدت‌دار نمی‌تواند سرمایه مضاربه محسوب شود.

      تعیین سهم طرفین در فایل قرارداد مضاربه

      از موارد مهمی که لازم است در فرم قرارداد مضاربه بین دو نفر به دقت تعیین شود، سهم دقیق هر یک از طرفین است. در همان ابتدای معامله ودر زمان تنظیم متن قرارداد مضاربه سهم طرفین مشخص می‌شود. میزان سهم (حصه) براساس توافق طرفین است و باید درصد مشخصی باشد. از دیگر نکات قرارداد مضاربه که در قانون مدنی به آن اشاره شده است، تعیین سهم مالک و مضارب است. ماده 548 قانون مدنی سهم را «حصه» می‌نامد و بیان می‌کند:

      «حصه هریک از مالک و مضارب در منافع باید جزء مشاع از کل، از قبیل ربع یا ثلث و غیره باشد.»

      براساس این ماده از قانون مدنی لازم است که برای هر کدام از طرفین درصد مشخصی از سود مشخص شود. برای مثال اگر 100 درصد سود حاصل در اختیار مالک باشد، عقد مضاربه صحیح نیست.

      مشاوره حقوقی تلفنی با وکیل

      شما می‌توانید از خدمات مشاوره حقوقی تلفنی استفاده کنید و از وکیل قرارداد مشاوره بگیرید. از طرف دیگر، تیم حقوقی رکلا، نمونه این قرارداد را تنظیم کرده است. روی تصویر زیر بزنید و وارد توضیحات این قرارداد شوید.

      قرارداد مضاربه چیست و چه قوانینی دارد؟

      –

      یکی از قراردهایی که اسلام آن را مجاز دانسته و سود حاصل از آن را کاملا حلال می داند قراردادی است به نام قرارداد مضاربه. به تعبیر بازاری، پول از یکی و کار ازدیگری و نیز هر دو طرف متعهد می شوند تا سود حاصله را بر اساس نسبتی که با هم قرار گذشته اند بین خود تقسیم کنند.

      نکته مهم قرارداد مضاربه

      نکته مهم آن است که این قرارداد مضاربه چیست عقد شرعی با کمی بی دقتی، آلوده به حرام شده و سر از ربا در می آورد. اسلام برای کسانی که دارای سرمایه نقدی هستند و به دلایلی نمی خواهند و یا نمی توانند با سرمایه ای که در اختیار دارند کسب و کاری کنند و دارایی خود را افزایش دهند.

      اسلام برای افرادی که به دنبال راه شرعی و حلال برای افزایش موجودیشان هستند راههای متعددی را قرار داده است که یکی از آنها مضاربه است. از نظر اسلام هر داد و ستد و یا معامله و تجارتی باید بر اساس یکی از عقود شرعی صورت پذیرد تا سود حاصل از آن حلال باشد و گرنه آن قرار داد باطل بوده و تصرف در سود حاصله جایز نمی باشد.

      هر گاه یکی از طرفین عقد سرمایه گذار باشد و طرف دیگر با آن سرمایه تجارت کند و در سود آن شریک بشود، چنین عقدی را عقد مضاربه می گویند.

      قرارداد مضاربه

      شرایط قانونی بودن قرارداد مضاربه

      • سهم هریک از طرفین باید جزء مشاع از کل باشد (نصف یا ثلث یا ربع)
      • سرمایه باید وجه نقد باشد.
      • در هنگام انعقاد این نوع عقد باید سهم هر یک از طرفین معین باشد مگر این که در عرف مشخص و منجز باشد.

      سرمایه گذار نمی تواند طلبی که دارد را به عنوان سرمایه مضاربه قرار دهد و نیز نمی تواند با دادن چک مدت دار و مانند آن صرفا با بر عهده گرفتن مبلغ سرمایه، قرارداد مضاربه را منعقد کند. بنابراین سرمایه گذار نمی تواند مبلغی را که از عامل یا کسی دیگر طلب دارد به عنوان سرمایه مضاربه قرار دهد.

      سود مضاربه

      سود مضاربه عبارت است از منفعتی که در اثر خرید اشیا و فروش آنها به قصد تجارت حاصل می‌شود. بنابراین قرارداد مضاربه چیست تعریف سود مضاربه بایستی حتما ناشی از یک عمل تجارتی باشد و قصد منفعت‌جویی در عمل داشته باشد.

      قرارداد مضاربه

      سود طرفین به صورت توافقی

      در مضاربه شرط است که تعیین سهم هر یک از صاحب سرمایه و عامل از سود به صورت یکى از کسرهاى ثلث و ربع و نصف و غیره باشد.

      نسبتی که طرفین در تقسیم سود حاصله بین خودشان قرار می دهند گاهی به صورت درصدی است مثلا ۴۵ درصد به یکی برسد و۵۵ درصد به دیگری و یا به صورت نسبت کسری است مثلا دو پنجم یکی ببرد و سه پنجم دیگری.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو به دکمه بالا